در افغانستان، یکی از بحث‌های همیشگی میان جویندگان کار و متخصصان منابع انسانی، موضوع “واسطه” یا “واسطه‌گری” در استخدام است. بسیاری از افراد شکایت دارند که بدون داشتن یک واسطه (کسی که بتواند آن‌ها را به کارفرما معرفی کند)، پیدا کردن شغل دشوار یا حتی غیرممکن است. این موضوع باعث شده است که بسیاری از جوانان و جویندگان کار، انگیزه خود را از دست بدهند و فکر کنند که تنها کسانی که ارتباطات قوی دارند، می‌توانند در بازار کار موفق شوند

اما آیا واسطه‌گری تنها راه موفقیت در بازار کار افغانستان است؟ آیا استعداد و توانایی‌های فردی می‌توانند بدون واسطه، راه را برای ورود به بازار کار باز کنند؟ و مهم‌تر از همه، چگونه می‌توان بدون واسطه فرصت‌های شغلی را به دست آورد؟

در این مقاله، این موضوع را از زاویه یک متخصص منابع انسانی بررسی کرده و راهکارهایی برای جویندگان کار ارائه می‌کنیم تا بدون داشتن واسطه، بتوانند وارد بازار کار شوند.

واسطه در افغانستان: فرهنگ یا مانع؟

فرهنگ واسطه‌گری در افغانستان به دلایل مختلفی شکل گرفته است. نبود شفافیت در برخی از روندهای استخدام، وجود روابط خانوادگی و قبیله‌ای، و حتی ترس از استخدام افراد ناشناخته، باعث شده است که بسیاری از شرکت‌ها و مؤسسات ترجیح دهند از طریق آشنایان و ارتباطات شخصی، نیروهای مورد نیاز خود را جذب کنند.

در نتیجه، جویندگان کار که ارتباطات کمتری دارند، احساس ناتوانی و ناامیدی می‌کنند. آن‌ها تصور می‌کنند که بدون داشتن یک آشنا در سازمان‌ها، هیچ فرصتی برای استخدام نخواهند داشت.

اما در واقع، این موضوع تنها نیمی از حقیقت است. با وجود این که واسطه در برخی موارد تأثیر دارد، اما مهارت، تجربه، و استعداد همچنان مهم‌ترین عوامل در موفقیت شغلی هستند.

استعداد در برابر واسطه: آیا مهارت می‌تواند جای واسطه را بگیرد؟

استعداد و مهارت، پایه‌های اصلی موفقیت در هر شغلی هستند. حتی اگر شخصی با واسطه به یک موقعیت شغلی دست پیدا کند، بدون داشتن توانایی‌های لازم، نمی‌تواند در آن شغل دوام بیاورد. در مقابل، فردی که مهارت‌های قوی دارد، حتی بدون واسطه هم می‌تواند به مرور زمان، جایگاه خود را در بازار کار پیدا کند.

استعداد چیست؟

استعداد ترکیبی از چندین عامل است:

دانش و تحصیلات: داشتن تحصیلات و دانش فنی مرتبط با شغل مورد نظر.

مهارت‌های عملی: توانایی‌های فنی و تجربی که از طریق کار، تمرین و آموزش‌های مختلف به دست می‌آید.

مهارت‌های نرم : توانایی‌هایی مانند ارتباطات قوی، تفکر انتقادی، حل مسئله و مدیریت زمان.

تجربه کاری: حتی اگر تجربه کمی داشته باشید، انجام کارهای داوطلبانه و کارآموزی می‌تواند به افزایش شانس شما کمک کند.

چگونه بدون واسطه شغل پیدا کنیم؟

با وجود چالش‌هایی که در بازار کار افغانستان وجود دارد، روش‌هایی برای موفقیت بدون داشتن واسطه هم وجود دارد. در اینجا چند راهکار برای جویندگان کار ارائه می‌کنیم:

مهارت‌آموزی و افزایش قابلیت‌ها

در دنیای امروزی، هر چه مهارت‌های شما بیشتر باشد، شانس موفقیت شما بیشتر خواهد بود. برای مثال:

یادگیری زبان‌های خارجی مانند انگلیسی می‌تواند فرصت‌های شغلی بیشتری را برای شما باز کند.

یادگیری مهارت‌های دیجیتال مانند برنامه‌نویسی، طراحی گرافیک، بازاریابی دیجیتال و مدیریت شبکه‌های اجتماعی می‌تواند شما را از دیگر جویندگان کار متمایز کند.

شرکت در دوره‌های آنلاین و آموزشی که به شما امکان یادگیری مهارت‌های جدید را می‌دهند.

ایجاد یک شبکه حرفه‌ای (نیتورکینگ)

در دنیای کار، داشتن روابط حرفه‌ای بسیار مهم است، اما این روابط نباید به معنای واسطه‌گری باشد. شما می‌توانید از راه‌های زیر شبکه حرفه‌ای خود را گسترش دهید:

شرکت در سمینارها و ورکشاپ‌ها:  با حضور در رویدادهای حرفه‌ای، می‌توانید با کارفرمایان و متخصصان دیگر آشنا شوید.

فعالیت در لینکدین : داشتن یک پروفایل حرفه‌ای در لینکدین و تعامل با افراد فعال در حوزه کاری‌تان می‌تواند فرصت‌های شغلی زیادی را برای شما ایجاد کند.

ایجاد روابط کاری از طریق کارآموزی:  بسیاری از شرکت‌ها نیروهای خود را از میان کارآموزان انتخاب می‌کنند. اگر شما در یک شرکت به عنوان کارآموز مشغول شوید، می‌توانید توانایی‌های خود را ثابت کرده و در آینده به یک فرصت شغلی دست پیدا کنید.

 بهبود سی وی و نحوه ارائه خود به کارفرما

سی وی شما باید به گونه‌ای باشد که توانایی‌های شما را به بهترین شکل ممکن نشان دهد. برای این کار:

سی وی خود را مختصر و حرفه‌ای بنویسید.

تجربیات و مهارت‌های خود را برجسته کنید.

اگر تجربه کاری ندارید، فعالیت‌های داوطلبانه و پروژه‌های شخصی را ذکر کنید.

جستجوی فعالانه فرصت‌های شغلی

از سایت‌های کاریابی استفاده کنید. بسیاری از فرصت‌های شغلی از طریق وبسایت‌های کاریابی منتشر می‌شوند.

به سازمان‌ها و شرکت‌های مختلف ایمیل ارسال کنید و درباره فرصت‌های شغلی سوال کنید.

از رسانه‌های اجتماعی برای پیدا کردن فرصت‌های شغلی استفاده کنید.

کارآفرینی و ایجاد فرصت‌های جدید

اگر فرصت‌های شغلی مناسب پیدا نمی‌کنید، به جای انتظار کشیدن، می‌توانید خودتان یک کسب‌وکار کوچک راه‌اندازی کنید. با توجه به رشد فضای دیجیتال، بسیاری از جوانان افغان توانسته‌اند از طریق اینترنت کسب‌وکارهای خود را ایجاد کنند.

برخی از ایده‌ها شامل:

فروش آنلاین محصولات محلی

خدمات مشاوره‌ای

تدریس آنلاین مهارت‌های مختلف

ایجاد کانال‌های آموزشی در یوتیوب و سایر پلتفرم‌ها

واسطه در افغانستان ممکن است یک واقعیت باشد، اما تنها عامل موفقیت نیست. بسیاری از افراد بدون داشتن واسطه، تنها با تکیه بر مهارت‌ها و استعدادهای خود، توانسته‌اند به موقعیت‌های شغلی عالی دست پیدا کنند.

آنچه که شما را از دیگران متمایز می‌کند، تلاش مستمر، یادگیری مهارت‌های جدید، ایجاد ارتباطات حرفه‌ای و جستجوی فعالانه فرصت‌های شغلی است.

به جای تمرکز بر مشکلات، بر راه‌حل‌ها تمرکز کنید. موفقیت از آن کسانی است که باور دارند می‌توانند راه خود را پیدا کنند، حتی اگر هیچ واسطه‌ای نداشته باشند.